HATAY – 6 Şubat depremlerinin üzerinden bir yıl geçerken, Hatay Depremzede Derneği (HADEP) yayımladığı raporla bölgedeki barınma, altyapı ve sağlık başta olmak üzere temel sorunların halen çözümsüz kaldığını gözler önüne serdi. Dernek, depremzedelerin yaşam hakkının ihlal edildiğini belirterek, yetkililere kapsamlı ve katılımcı bir yeniden inşa sürecine geçilmesi çağrısında bulundu.
HADEP’in “Bir Yıl Raporu”, Hatay’da depremzedelerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi yönünde somut adımların yetersiz kaldığını vurguluyor. Raporda, geçici barınma alanlarındaki insani olmayan koşullardan sağlık hizmetlerine erişimdeki sıkıntılara, altyapı eksikliklerinden ekonomik dar boğaza kadar birçok alandaki derin sorunlar detaylı bir şekilde ele alındı.
Barınma Krizi: Konteyner Kentler Yaşam Hakkı İhlali Mi?
Raporun en kritik başlıklarından biri barınma sorunuydu. HADEP, on binlerce kişinin yaşamını sürdürdüğü konteyner kentlerdeki koşulların insani standartların altında olduğunu belirtti.
- Kalabalık ve Mahremiyet Eksikliği: Konteynerlerdeki aşırı yoğunluk ve mahremiyetin olmaması, özellikle kadınlar ve çocukların psikolojisini olumsuz etkiliyor.
- Fiziksel Koşullar: Yaz aylarında dayanılmaz sıcaklar, kış aylarında ise yetersiz izolasyon nedeniyle aşırı soğuklar, konteyner yaşamını adeta bir çileye dönüştürüyor. Temiz suya ve kanalizasyona erişimdeki sorunlar hijyen riskini artırıyor.
- Kira Artışları ve Alternatif Yokluğu: Şehirdeki fahiş kira artışları, kendi imkanlarıyla barınmaya çalışan depremzedeleri çaresiz bırakırken, sosyal konut projelerinin yetersizliği dikkat çekiyor.
Dernek, “Konteynerlerde yaşam, yaşam hakkının ihlalidir” ifadeleriyle durumun ciddiyetini ortaya koydu.
Altyapı Felci ve Şehircilik Sorunları
Hatay’ın altyapısı, depremden bir yıl sonra dahi büyük ölçüde tahrip olmuş durumda. HADEP raporu, bu alandaki eksikliklerin günlük yaşamı nasıl felç ettiğini gözler önüne seriyor.
- Yollar ve Ulaşım: Yolların büyük çoğunluğunun halen hasarlı olması veya yetersiz onarılması, trafik sorunlarına ve ulaşım zorluklarına neden oluyor.
- Kanalizasyon ve Çevre Sağlığı: Hasarlı kanalizasyon sistemleri, özellikle yağışlı havalarda çevre kirliliğine ve hastalık riskine yol açıyor. Elektrik, su ve doğal gaz gibi temel hizmetlerdeki kesintiler sıkça yaşanıyor.
- Master Plan Eksikliği: Şehrin yeniden imarına yönelik bütüncül ve katılımcı bir master planın bulunmaması, plansız ve sorunlu yapılaşma endişelerini artırıyor.
Sağlık Hizmetlerine Erişimde Büyük Engeller
Sağlık alanındaki aksaklıklar, depremzedelerin yaşadığı travmanın üzerine yeni yükler bindiriyor.
- Uzman Doktor Eksikliği: Özellikle uzman doktorlara ve psikososyal destek hizmetlerine erişimde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Depremin neden olduğu travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve diğer ruh sağlığı sorunları yaygın olarak görülüyor.
- İlaç ve Tıbbi Malzeme Tedariki: Temel ilaç ve tıbbi malzeme tedarikinde aksaklıklar yaşanması, kronik hastalığı olan bireyler için hayati risk taşıyor.
- Çevresel Sağlık Riskleri: Yetersiz hijyen koşulları ve atık yönetimi sorunları, salgın hastalık riskini artırıyor.
Ekonomi ve Eğitimdeki Çıkmaz
Deprem, Hatay ekonomisini ve eğitim sistemini de derinden etkiledi.
- Yüksek İşsizlik Oranları: Birçok iş yerinin kapanması veya faaliyetlerini durdurması nedeniyle işsizlik oranları tavan yapmış durumda. Depremzedelerin geçim kaynaklarına ulaşması giderek zorlaşıyor.
- Eğitimde Kesinti: Okul binalarının yıkılması veya hasar görmesi, çocukların eğitimini kesintiye uğratırken, mevcut eğitim ortamları yetersiz kalıyor. Psikososyal destek eksikliği, öğrencilerin adaptasyonunu zorlaştırıyor.
HADEP’ten Acil Çözüm Çağrısı
Hatay Depremzede Derneği, raporunda dile getirilen bu sorunların acilen çözüme kavuşturulması için bir dizi talepte bulundu:
- Barınma sorununun insani koşullara uygun, kalıcı çözümlerle giderilmesi.
- Altyapı eksikliklerinin hızla tamamlanması ve çevre sağlığı önlemlerinin alınması.
- Sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve psikososyal destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması.
- Yerel ekonominin canlandırılmasına yönelik desteklerin artırılması.
- Şehrin yeniden inşasında bilimsel verilere dayalı, katılımcı ve şeffaf bir master planın uygulanması.
Dernek, depremzedelerin sesinin duyulması ve hak ettikleri yaşam koşullarına bir an önce kavuşmaları için kamuoyunun ve yetkililerin dikkatini Hatay’a çekmeye devam edeceklerini belirtti.