Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), son günlerde kamuoyunda yer alan “Jeomanyetik Gözlemevi’nin kapatıldığı” yönündeki iddialara net bir yanıt verdi. Rasathane tarafından yapılan açıklamada, Çakmaklı Jeomanyetik Gözlemevi’nin kapatılmadığı, aksine İstanbul Yeni Havalimanı çevresinde artan elektromanyetik kirlilik nedeniyle daha uygun bir lokasyona taşınarak modernizasyon sürecine tabi tutulacağı belirtildi.
Bu kritik proje, Türkiye’nin deprem araştırmaları ve jeofizik gözlemlerindeki yetkinliğini artırmayı hedefliyor. Kandilli, bu adımın bilimsel verilerin doğruluğunu ve gözlemlerin sürekliliğini sağlamak adına atıldığını vurguladı. Dolayısıyla, endişelerin aksine, gözlemevi kapanmıyor; daha güçlü ve modern bir altyapıya kavuşuyor.
Neden Yer Değişikliği ve Modernizasyon İhtiyacı Doğdu?
Kandilli Rasathanesi’nin açıklamasına göre, Çakmaklı Jeomanyetik Gözlemevi’nin bulunduğu mevcut konum, İstanbul Yeni Havalimanı ÇED Sınırı içinde kalıyor. Havalimanının inşası ve operasyonel hale gelmesiyle birlikte, bölgedeki elektromanyetik gürültü seviyelerinde önemli bir artış yaşandı. Uçak hareketleri, radar sistemleri, iletişim ağları ve diğer havalimanı altyapıları, jeomanyetik ölçümlerin hassasiyetini olumsuz etkilemeye başladı.
Jeomanyetik gözlemlerin temel prensibi, doğal manyetik alan değişimlerini son derece hassas bir şekilde kaydetmektir. Bu tür ölçümler için çevresel elektromanyetik parazitlerden arınmış, “elektromanyetik olarak sessiz” bir ortam hayati önem taşır. Mevcut durumda, havalimanı kaynaklı gürültü, gözlemevinin bilimsel veri kalitesini düşürme riski taşıyordu. Bu nedenle, gözlemevinin bilimsel etkinliğini sürdürebilmesi için yeni bir yerleşkeye taşınması kaçınılmaz hale geldi.
Yeni Nesil Gözlemevi: Neler Getirecek?
Kandilli Rasathanesi, bu süreci sadece bir yer değişikliği olarak değil, aynı zamanda kapsamlı bir modernizasyon fırsatı olarak değerlendiriyor. Yeni kurulacak olan Jeomanyetik Gözlemevi, “yeni nesil teknoloji” ile donatılacak ve uluslararası standartlara uygun bir altyapıya sahip olacak. Projenin ana hedefleri arasında şunlar yer alıyor:
- Sürekli ve Güvenilir Veri Akışı: Daha izole ve elektromanyetik açıdan daha sakin bir bölgede, kesintisiz ve yüksek kaliteli jeomanyetik veri toplamak.
- Teknolojik Yenilenme: En güncel ölçüm cihazları ve veri işleme sistemleriyle donatılarak gözlem kapasitesini artırmak.
- Uluslararası Entegrasyon: Küresel jeomanyetik gözlem ağlarına daha etkin bir şekilde entegre olmak ve uluslararası işbirliklerini güçlendirmek.
Bu kapsamlı projenin, uygun yer seçimi, arazi tahsisi, altyapı kurulumu ve teknoloji transferi gibi bir dizi karmaşık aşamayı içerdiği belirtildi. Kandilli, tüm bu süreçlerin bilimsel titizlikle yürütüldüğünü ve gözlemlerin sürekliliğini sağlamak için azami çaba gösterildiğini ifade etti.
Jeomanyetik Gözlemlerin Önemi Nedir?
Jeomanyetik gözlemler, sadece yer bilimleri için değil, aynı zamanda günlük yaşamımızı etkileyen birçok alan için de kritik öneme sahiptir. Kandilli Rasathanesi’nin bu alandaki çalışmaları özellikle aşağıdaki konularda değerli katkılar sunmaktadır:
- Deprem Araştırmaları: Yer kabuğundaki gerilme değişiklikleri ve olası deprem öncülleriyle ilişkili jeomanyetik sinyallerin izlenmesi.
- Uzay Havası Takibi: Güneş fırtınaları gibi uzay olaylarının Dünya’nın manyetik alanı üzerindeki etkilerinin gözlemlenmesi. Bu etkiler, uydu iletişimini, GPS sistemlerini ve enerji şebekelerini olumsuz etkileyebilir.
- Jeofizik Çalışmalar: Yer kabuğunun yapısı, levha hareketleri ve manyetik kutuplardaki değişimler gibi temel jeofizik süreçlerin anlaşılması.
- Havacılık ve Denizcilik: Navigasyon sistemleri için manyetik alan verilerinin sağlanması.
Kandilli Rasathanesi, bu modernizasyon projesiyle Türkiye’nin bilimsel altyapısını güçlendirirken, ulusal ve uluslararası bilim camiasına sunduğu değerli verilerin kalitesini ve erişilebilirliğini artırmayı hedefliyor. Kamuoyunda oluşan yanlış anlaşılmaların aksine, bu adım, gözlemevinin geleceği için atılmış stratejik ve olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmelidir.
Kandilli’den “Jeomanyetik Gözlemevi” Açıklaması: Kapatma mı, Yer Değişikliği ve Modernizasyon mu Var?
Kandilli Rasathanesi’nden yapılan resmi açıklamaya göre, Jeomanyetik Gözlemevi kapatılmıyor. Aksine, İstanbul Yeni Havalimanı çevresindeki elektromanyetik gürültü nedeniyle mevcut konumundan daha uygun, elektromanyetik olarak sessiz bir alana taşınacak ve en modern teknolojilerle donatılarak tamamen yenilenecek bir “yer değişikliği ve modernizasyon” süreci yaşanıyor.