Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde (BMGK) geçtiğimiz Perşembe günü (26 Ekim) yapılan kritik bir oylamada, Yemen’deki Husi güçlerinin ticari gemilere yönelik saldırılarını kınayan ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğini vurgulayan karar tasarısı Rusya ve Çin’in vetosuyla reddedildi. Bu sonuç, özellikle ABD’den sert tepki alırken, uluslararası sularda artan gerilimi ve Güvenlik Konseyi’ndeki derin kutuplaşmayı bir kez daha gözler önüne serdi.
Karar tasarısı, ABD ve Japonya tarafından sunulmuştu. Metin, Husilerin ticari gemilere yönelik saldırılarını “uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendirerek kınamayı, seyrüsefer hak ve özgürlüklerine saygı gösterilmesini talep etmeyi ve üye devletleri bu tür saldırıları engellemek için işbirliği yapmaya çağırmayı amaçlıyordu. Tasarı aynı zamanda, bölgedeki gerilimi düşürme ve kalıcı bir barışa ulaşma çağrısı da içeriyordu.
Oylama Sonuçları ve Gerekçeler
Kimler Nasıl Oy Kullandı?
BMGK’daki oylamada karar tasarısı, 15 üyeli Konsey’den 13 “evet” oyu almasına rağmen, daimi üyeler Rusya ve Çin’in veto hakkını kullanmasıyla kabul edilmedi. Mozambik ise oylamada çekimser kaldı.
Neden Reddedildi?
Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vassily Nebenzia, tasarının “politikleşmiş” olduğunu ve bölgedeki gerçek nedenleri ele almaktan uzak olduğunu savundu. Nebenzia, Gazze’deki insani felaket ve Filistin sorununa değinilmemesini eleştirerek, Batı’nın çifte standart uyguladığını ima etti. Çin de benzer şekilde, tasarının bölgedeki tüm aktörlerin endişelerini dengeli bir şekilde yansıtmadığını ve daha kapsamlı bir yaklaşım gerektiğini belirtti.
Uluslararası Tepkiler
- ABD’den Sert Tepki: ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Linda Thomas-Greenfield, vetoları “utanç verici” ve “sorumsuz” olarak nitelendirdi. Thomas-Greenfield, Rusya ve Çin’in uluslararası barış ve güvenliği koruma sorumluluklarını yerine getirmediğini, aksine bu vetolarla ticari gemilerin güvenliğini zayıflattığını iddia etti. Özellikle Süveyş Kanalı ve Hürmüz Boğazı’nın küresel ticaret için hayati önemi göz önüne alındığında, bu durumun kabul edilemez olduğunu vurguladı.
- Birleşik Krallık’ın Eleştirisi: Birleşik Krallık’ın BM Daimi Temsilcisi James Kariuki de vetolardan duyduğu hayal kırıklığını dile getirerek, Husi saldırılarının bölgedeki istikrarsızlığı artırdığını ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtti.
- İran ve Yemen’den Açıklamalar: İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, Yemen’in kendi toprak bütünlüğünü ve egemenliğini savunma hakkı olduğunu ifade ederek, bu çabaları desteklediklerini belirtti. Yemen’deki Husi yönetimi ise, saldırıların Filistin davasına destek amacıyla yapıldığını ve İsrail’e yönelik olduğunu yineledi.
Hürmüz Boğazı’nın Stratejik Önemi
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan ve dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği stratejik bir su yoludur. Bölgedeki herhangi bir istikrarsızlık, küresel enerji piyasaları üzerinde doğrudan etki yaratma potansiyeli taşımaktadır. Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı ile birlikte, bu deniz yolları uluslararası ticaretin can damarlarını oluşturmaktadır.
Olası Sonuçlar ve Diplomatik Çıkmaz
Bu oylama, Güvenlik Konseyi’ndeki büyük güçler arasındaki mevcut gerilimi ve uzlaşmazlığı bir kez daha ortaya koydu. Karar tasarısının reddedilmesi, Yemen’deki Husilerin ticari gemilere yönelik saldırılarını uluslararası düzeyde resmi olarak kınama çabalarını sekteye uğratırken, bölgesel gerilimin uluslararası diplomasideki çözüm yollarını ne denli zorlaştırdığını da gösterdi. Uluslararası seyrüsefer güvenliğine yönelik tehditlerin sürmesi durumunda, diplomatik arenadaki bu çıkmazın nasıl aşılacağı ise belirsizliğini koruyor.